Javascript Nedir ?

Javascript Nedir ?

Bazı programlama dilleri vardır ki farkında olmadan hayatımızın her gününde kullanıyoruzdur; Javascript tam olarak bu dillerden birisi. Gezdiğimiz tüm web sitelerinde, masa üstü veya mobil uygulamalarda Javascript sıkca kullanılmaktadır. Bu yazımızda sizlere Dünyadaki en popüler dillerden biri olan Javascript den bahseceğim.

Javascript’in popülerliği ve kısa geçmişi

Javascript 1995 yılında piyasaya çıkmış bir programlama dilidir. İlk çıkmış olduğu zamanlar yalnızca tarayıcıların ön bölümünde yani istemci tarafında çalışacak bir dil olarak tasarlanmıştır. Ancak Javascript’in zamanla artan popülerliği ve açık kaynak kodlu bir dil olması sayesinde zamanla kullanım alanları genişlemiştir. 2019 yılında stack overflow üzerinde yapılan incelemeye göre en çok kullanılan programlama dili olduğu testpit edilmiştir. İsim benzerliği nedeni ile sıkca Java dili ile karıştırılmıştır, ancak Java ile Javascript tamamen farklı dillerdir isim benzerliği dışında bir bağlantısı yoktur.

Javascript Nasıl çalışır ?

Daha önceki yazılarımızda sizlere HTML ve CSS dillerinden bahsetmiştik. Bir web sitesine giriş yaptığınızda web sitesi tarayıcınızda görüntülenebilmesi için HTML kodları tarayıcınıza gönderilir. Javascript tıpkı CSS gibi HTML ile birlikte tarayıcınıza gelen veriler arasında yer almaktadır. Javascript asenkron bir dildir, yani aynı anda birden fazla işlemi yapabime özelliğine sahiptir. Yüksek seviyeli diller arasında hız bakımından Javascript oldukça hızlı çalışan bir yapısı olduğu söylenebilir.

Javascript dili sınıflandırma içerisinde girdiğinde Derlenebilen(Compiled) ve Betik(interpreted) diller arasında Betik diller arasında yer almaktadır. Yani Javascript in çalışabilmesi için bir derleyiciye değil yorumlayıcıya ihtiyaç vardır 1 ler ve 0 lardan oluşan makine diline çevirilmesi gerekmemektedir. Tüm tarayıcılar üzerinde Javascript dilini çalıştırabilen Javascript yorumlayıcıları bulunmaktadır, örneğin Firefox tarayıcısının Gecko motoru, Chorome tarayıcısının V8 motoru gibi.

Javascript ile Neler yapılabilir ?

İlk orataya çıkış noktası olan “Client Side Script” yani yalnızca istemci tarafında çalışan yapısı zamanla değişmiş, popülerliği ve açık kaynak yapısının da etkisi ile Javascript’e zamanla yeni özellikler kazandırılmış. Günden güne popülerliği yükselmesi ile yeni yetenekler eklenme durumu da kesilmiyor. Günümüzde en çok kullanılan alanlarını birkaç başlıkda toplayabiliriz.

Web Uygulamaları

Javascript bir çok web uygulamasında Ön yüz geliştirme için kullanılır. Sunucudan verileri alıp sayfa üzerinde gösterirken, sunucuya bilgi gönderirken ve bazı kontrol işlemlerinde javascript sıkca kullanılır.

Javascript ‘in kütüphaneleri (Framework)

Belkide dünya üzerinde en çok kütüphanesi bulunan dil Javascript olabilir. farklı amaca hizmet eden bir çok kütüphanesi bulunmaktadır. Hatta bu kütüphanelerden bazılar Javascriptden bağımsız bir dil gibi düşünülmektedir. Bu kütüphanelerin büyük bir çoğunluğu npm adındaki bir paket yöneticisi ile yüklenmektedir. Npm sistemine alternatif olarak yarn ve bower gibi paket yönetim sistemleri de mevcuttur. Günümüzde en çok kullanılan kütüphaneler Jquery, Angular (Google), React (Facebook), Vue olarak söyleyebiliriz.

NodeJS ile Back-End Geliştirme

Javascript’ in zamanla işlevlerinin geliştiğinden bahsetmiştik. Javascript in işlevlerinin en çok geliştiği durum ise Chrome tarayıcısında bulunan V8 motorunun tarayıcı olmadan tek başına sunucu tarafında çalıştırılmaya başlanma durumudur. Bu olay sonrasında NodeJS doğmuş ve Javascript artık tıpkı PHP, ASP ve Python gibi sunucu üzerinde çalışabilir hale gelmiştir. Dünya üzerinde bir çok büyük şirket de NodeJS ile geliştirilmiş uygulamalar kullanmaktadır Örneğin;

  • Netfilix
  • Trello
  • Uber
  • PayPal
  • Linkedin
  • eBay
  • Medium
  • ve daha bir çok uygulama.

Mobil Uygulama

Mobil uygulama geliştirmek Javascript in en çok kullanılan alanlarından biridir. Çok sayıda büyük ve küçük uygulama Javascript i ya tamamen yada Uygulamaların bir bölümünde kullanmaktadırlar. Javascript ile mobil uyuglama geliştirilebilmesi için bir kütüphaneye ihtiyaç duyulmaktadır. En çok kullanılan kütüphaneler arasında Google’ın Ionic, Facebook’un React Native ve Nativescript gibi kütüphaneler ile iOS ve Android platformlarına uygulama geliştirilebilmektedir. Sizler için aşağıda Javascript ile yapımış mobil uygulamalardan bazılarının listesini iletiyorum.

Masaüstü Uygulama

Hem Linux hem Mac OS hemde Windows işletim sistemlerine aynı anda Uygulama geliştirmek istiyorsanız, Javascript sizin için harika bir çözüm olacaktır. Javascript in en çok kullanılan Kütüphanelerinden biri olan ElectronJS sayesinde tüm masaüstü platformlarına Javascript ile uygulama geliştirebilirsiniz. ElectronJS in alternatifleride mevcut elbet ancak gerek GİtHub tarafından geliştirlmesi gerekde popülerliği nedeni ile ElectronJS bu alanda en çok kulanılan kütüphane olduğu söylenebilir. ElectronJS ile geliştirilmşi bazı uygulamaların listesini aşağıda bulabilirsiniz.

  • Discord
  • Skype
  • Facebook Mesenger
  • Twich
  • Trello
  • Visual Studio Code
  • Atom
  • Slack
  • InVision
  • Figma

Javascript İş İmkanları

Javascript’in kullanım alanlarından ve popülerliğinden bahsettik, bu kadar popüler olan bir dilin haliyle iş imkanlarıda oldukça yüksek oluyor. Özllikle yazılım sektörünün en çok gelişmiş olduğu ABD üzerinde Javascript ile ilgili çok sayıda iş imkanı bulunmaktadır. Ülkemizde ise Geleneksel şirketlerde Javascript yeni yeni olsada yerini almaya başlamış ve iş ilanlarında sıkca karşımıza çıkmaktadır. Start-up olarak adlandırabileceğimiz firmalarda ise tüm dünya genelinde Javascript geliştiricilere sıkca rastlanmaktadır. Javascript geliştiricilerinin ortalama maaşlarına baktığımızda ise diğer diller arasında oldukça yüksek olduğunu söyleyebiliriz.

Javascript Nasıl öğrenilir ?

Javascript diğer programlama dillerine kıyasla öğrenmesi daha kolay bir dildir. Konuşma diline yakınlığı ile dilleri sınıflandırdığımızda Javascript’in Yüksek seviyeli bir dil olduğunu yani konuşma diline en yakın programlama dillerinden biri olduğunu söylemek mümkündür. Javascript’in öğrenilmesi noktasında eğer başlangıç seviyesinde iseniz öncelikle dilin kendisini öğrenmeye çalışmalı ve Frameworklerden uzak durmalısınız. Daha sonra bu dil üzerinde uzmanlaşdıkca gelişmek istediğiniz yön ve proje doğrultusunda Javascript kütüphanelerini öğrenmeye başlanması daha doğru olacaktır. Javascript dilini öğrenmenin en ideal yolu ise Youtube yada Udemy üzerinden ders videolarını izleyip uygulamalalı olarak geliştirme yapmak olacaktır.

Bu yazımızda sizlere Javascript ile ilgili bilinmesi gereken temel unsurlar ve özlliklerden bahsetmiş oldum. Javascript ile ilgili araştırabileceğini ve öğrenebileceğiniz daha bir çok özellik bulunmaktadır. Eper Javascript’i öğrenmeye kararlı iseniz zamanla proje geliştirerek çok daha detaylı bilglere sahip olabilirsiniz. Peki atladığımı düşündüğünüz bilgiler yada sizlerin eklemek istedikleriniz var mı? Eğer varsa yorum bölümünde bizlerle paylaşmayı unutmayın.

Bir cevap yazın